Kan Ram Kong Ka Ruah Ah Ka Ngaih A Chia

Kawl ram cu Mirang uknak in January 4, 1948 kum ah Independent pek a rak si. Parliment uknak in thawk a rak si. Cu lio caan ahcun kawl ram chung ah mirang nih an rak chiah takmi hna Ralkap hi mahle miphun cio in Kawl Battalion 6, Kachin 5, Shan 1, Karen 5, Chin 3 le Kaya 1 lawng hi an rak um.

Thimnak ah U Nu nih teinak a co i Chief Minister a si sin in ram chung ah ral phunphun a rak tho colh i “Yawngsung tapung” tiah a min tiang sak a rak si. Karen Battalion 5 chung ah 4 cu ral an tho i a tangmi pakhat cu Kawl sin ah an rak i fonh i anmah Karen tu kha an rak doh ve hna. Kawl Battalion 6 chung zong ahcun “Thanhshin” le “Ṭimye” tiin an i ṭhen ve i “Alaan Phyu” le “Alaan Ni” tiin an i ṭhen i hnarcheu cu ral an tho ve.

Cu ticun kawlram pumpuluk cu Karen ralkap nih an rak lak dih cang i Rangon khuachung telawng a rak taang. Cu lio ahcun Chin ralkap le Kachin ralkap pawl cu Karen nih, “Kanmah sin ah ṭang ve ulaw Kawl ram hi kan uk ṭi hna lai ee;” tiah an rak sawm len ko hna natein duh loin kawl sin tu ah an rak ṭang ve i Innsein, Hmawbi, Ṭaihci, Innṭakaw tuknak vialte ah Chin Battalions nih cun an rak tei piak dih hna i Mandalay lei Maymyo lei vialte kha Kachin Battalions pawl nih an rak tuk ve hna i Karen cu i phazo cawk ve ti hna hlahkaw an rak sung i cu ticun kawl nih a dihlak in an rak lak dih ṭhan.

Cu thawk cun nihin ni tiang hi Karen ral cu ramri ah hmunhma an khuar i an tho ko, Kachin zong cu U Nu nih, “Kawlram cu Budhist ram siseh;” tiah nawl a hun chuah sin in ral cu an hung tho ve. Cu ticun B.C.P he, Karen he Kachin he cun ral cu an tho i kawl acozah cu doh le tuk cu a si.

A hnu ah kawl ral a thomi hna cu “Burma Communist Party (BCP)” ah an cang dih. Khuami mipi nih anmah duhnak a zul lomi le acozah ralkap lei he aa naihniammi poh that dih hna u; tiah nawl an rak chuah i mipi hmai ah hringtu an nu le an pa hmenh kha an hrin cia an fale lila nih an thahter hna. A tu lio i an lungrumhmi hna poh “Dalan” an ti hna bantuk hin.

Cu ticun a hramthawk ahcun an rak ṭhawng ngaingai natein duhsah duhsah in acozah ralkap nih an hun tei duahmah ṭhan hna i a donghnak ahcun an ci a mit ṭhiamṭhiam ko. A tu i a au lengmangmi MKN te pawl hi cu BCP cithlak sem ṭhanmi an si; tiah an ruah hna. Asinain Karen le Kachin tu cu nihin ni tiang an um rih ko. Sihmenhsehlaw an miphun le an ram zoh ahcun ngaih a chia hringhren.

Kachin ram a si ah, Karen ram a si ah an ram hi ram ṭha tuk an si. Kachin ram hawihna cu Lunghring le Sui le Lung manfak dangdang zong tor in a chuak. Karen ram zong ah khuazakip le hmunzakip ah Sui a chuak. Tlor thing le thing hak phunphun torlecheng in a chuak. Cinthlaknak zong ah leikuang le vawlei kau pipi an i ngeih hna i an pawcawmnak caah zeihmenh a har lo.

Cu bu ahcun ral an thawh caah an minung cu an lo an tlau, an tli an le ram dang ah an zam dih hna i sianginn kai kho zong le fim cawng kho zong an zor thluahmah i an miphun ning in an tlau thluahmah. Pa vialte ral an thawh dih tik ah tar le nu le ngak lawng an taang. Nu cu kawl le miphundang nih fa an pawih dih hna i an miphun sinak in an thlau thluahmah.

Nihin ni ahcun Karen ram hawihna ahcun Karen miphun muithlam a leng ti lo, Kala muithlam lawngte a len cang kha ngaihchia ngai in hmuh an si cang. Karen miphun cu kawlram chung ah President hmenh a hmasa bik ah a rak si mi, mifim cathiam reng sang a rak tam bikmi miphun in ral an thawhnak a sau deuhdeuh an tlau deuhdeuh i nihin ni ahcun mifim cathiam le mingei a tlawm bik ah an i chuah cang.

Kachin zong zei hlei lo. Kawl cu an tei maw ti ahcun an tei hlei fawn hna lo. An mipi an harsat ning cu chim awk ṭha lo. Cu tik ah kan Lairam ah ral thawh i kah le doh hi kan ram le kan miphun caah a hlawk maw hlawk lo? Lam ṭha bik a si maw si lo? Lam dang tah a um ti lo maw? ti hi ruah lo awk a ṭha lo.

Cu lam cu kan Lai ram ah nihin ah kan zawh thluahmah ve cang. Kalaymyo hrawng in ruah lo piin a hung tho, Mindat lei in Halkha in Thantlang peng vialte ti ko u sih. A tu ah Thantlang khua chung ah inn 19 mei a kang, mipi vialte tli dih u, zaam dih uh; an ti hna ee; ti a si cang. Halkha zong ah inn thum a kang cang. Lung a fak, ngaih a chia ko. Ral tuk timi cu ral tuk cu pei va si fom cu, lente celh a si lo cu ta. Thlachiat ruah a um lai lo. A zual chin lengmang khomi a si.

Hi ti ning i kan kal rih a si ah hincun caan a hung sau deuh lai i zeidah kan lawh chin lengmang lai. NUG nih D-Day an timi cu Laitlang ca lawng ah maw a si kun? Kawlram pumpi hmakhat thawh i a thawh dih ṭung lo a si ahcun Laitlang lawng ral thawhmi nih ram pumpi uknak tiang a thleng kho taktak lai maw? An thli lawng maw a si kun? Hlen hawihna kan i zumh sual maw?ti hi fak piin ruah awk a si.

Cu lawng si rih lo, anmah kawl hrimhrim nih kawl ram pumpi ning i an thawh taktak lo a si ahcun Tlangcungmi dihlak va thawh len hmenh ah ram pumpi thlen khawh nak ding ahcun 25% hmenh a fiang lo; keimah pumpak ruahnak ah mu.

Cun, kan unau Wa bantuk in kanmah tein ram kan i uk ve seh; ti awk ah le anmah bantuk in hnulei in fekṭhup in a dirkamhtu “Tuluk” bantuk dirkamhtu nih le kan ngei fawn lo. Ramdang i Warehouse rian a ṭuanmi tuk chom le thawh chommi le Khrihfabu cheuhra cheukhat thawhtermi nih ram uknak tiang a bawm kho taktak lai maw? Kan mirum pawl nih hin tah an ngeihchiah hi an thawh siang taktak ve maw?

Ral tuknak ahhin Ralkap pakhat caah hin meithal le zenthong lawng in a za lo, thazaang umnak le ngandamnak caah ei le din awk, sii le ai in hruk le eih awk in ṭhim le la tiang a herh rih. Muṭhai le khaicek in kuak tiang. Cu caah kawlram pumpi uknak zong thlen khawh huaha ṭung lo, mah te zong i i uk khawh huaha fawn ṭung lo ding i kan Lai ram le kan miphun vialte rawhralh dih lai ding le kan mipi harsat lai ding le kan tlik kan lek kan zam dih lai ding ruah ah ngaih a chia hringhren ko.

A tu ning te i caan sau kan kal ahcun kan ram a rawk a man lai, kan miphun kan lotlau thluahmah lai, a tu lio bantuk in catang sang le mifim cathiam kan ngei kho chin lengmang ti hna lai lo; ti ruah ah ngaih a chia hringhren ko. Kawl kan tei hna i kanmah te i kan va i uk khawh ahcun a va ṭha sawk ngai hnga ta mu. Pathian nih lam ṭha kan hmuhsak in kan hruai hram seh! Kaa lawm. Crd: Nguntual Thawng

 

You cannot copy content of this page